AI TRONG GIÁO DỤC VÀ NGHIÊN CỨU: HƯỚNG TỚI ỨNG DỤNG AI CÓ TRÁCH NHIỆM, MINH BẠCH VÀ LIÊM CHÍNH HỌC THUẬT

Với thông điệp “AI không thay thế con người trong giáo dục và nghiên cứu; AI trao quyền cho con người khi được sử dụng một cách có trách nhiệm, minh bạch và đạo đức”, Trường Đại học Thành Đô thực hiện Seminar với chủ đề “AI trong giáo dục và nghiên cứu: Chính sách, đạo đức và liêm chính học thuật” trong khuôn khổ Chuỗi Seminar “Ứng dụng và Quản trị AI có Trách nhiệm trong Trường Đại học Thành Đô”.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ đối với giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học, việc ứng dụng AI không chỉ đòi hỏi năng lực khai thác công nghệ mà còn cần được đặt trên nền tảng đạo đức, liêm chính học thuật và trách nhiệm nghề nghiệp. 

Chương trình diễn ra theo hình thức kết hợp trực tiếp và trực tuyến với sự tham gia của cán bộ, giảng viên, học viên sau đại học, nghiên cứu sinh và sinh viên Nhà trường, tạo diễn đàn mở trao đổi học thuật về những vấn đề đang được quan tâm trong quá trình ứng dụng AI vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu và quản trị đại học.

Cập nhật xu hướng quốc tế về AI tạo sinh trong giáo dục và nghiên cứu

Trong chuyên đề “AI tạo sinh trong giáo dục và nghiên cứu – Hướng dẫn từ UNESCO” do ThS. Nguyễn Văn Diễn, Phó Viện trưởng Viện Quản trị và Công nghệ, mang đến cái nhìn tổng quan về sự phát triển của Generative AI và những tác động đối với giáo dục đại học trên phạm vi toàn cầu.

Trên cơ sở tham chiếu các khuyến nghị của UNESCO, OECD và nhiều tổ chức giáo dục quốc tế, chuyên đề phân tích những cơ hội mà AI mang lại trong đổi mới phương pháp giảng dạy, cá nhân hóa hoạt động học tập, hỗ trợ nghiên cứu khoa học và nâng cao hiệu quả quản trị đại học. Đồng thời, thầy cũng nhấn mạnh những yêu cầu đặt ra đối với các cơ sở giáo dục trong việc xây dựng chính sách sử dụng AI phù hợp, bảo đảm tính minh bạch, công bằng và lấy con người làm trung tâm.

Liêm chính học thuật và đạo đức AI – nền tảng của giáo dục đại học trong kỷ nguyên số

ThS. Nguyễn Thị Hảo, Phòng Khoa học và Công nghệ, trình bày chuyên đề “Liêm chính học thuật và đạo đức AI trong kỷ nguyên AI”, tập trung phân tích những thách thức mà AI tạo sinh đặt ra đối với hoạt động học tập, nghiên cứu và đánh giá kết quả học tập của người học.

Chuyên đề làm rõ vai trò của liêm chính học thuật trong bối cảnh AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo lập tri thức, đồng thời trao đổi về trách nhiệm của giảng viên, người học và nhà trường trong việc sử dụng AI đúng mục đích, minh bạch, tôn trọng bản quyền, trích dẫn nguồn và bảo đảm tính trung thực trong nghiên cứu khoa học.

Bên cạnh đó, các nội dung về đạo đức AI, bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm nghề nghiệp cũng được đặt ra như những yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường giáo dục hiện đại, an toàn và bền vững.

Cùng trao đổi: AI nên được sử dụng đến đâu trong trường đại học?

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là phiên tọa đàm “AI nên được sử dụng đến đâu trong trường đại học?”.

Tại đây, các giảng viên, học viên và sinh viên đã cùng trao đổi về giới hạn và trách nhiệm trong sử dụng AI đối với giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học cũng như quản trị đại học. Nhiều ý kiến thống nhất rằng AI nên được xem là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng học tập và nghiên cứu, không phải sự thay thế cho tư duy phản biện, năng lực sáng tạo hay trách nhiệm học thuật của con người.

Các cán bộ, giảng viên cùng chia sẻ nhiều kinh nghiệm thực tiễn trong việc khai thác AI hiệu quả, xây dựng văn hóa sử dụng AI minh bạch, có kiểm chứng và phù hợp với chuẩn mực học thuật.

Những trao đổi học thuật cởi mở đã tạo nên bầu không khí thảo luận sôi nổi, thu hút nhiều ý kiến, câu hỏi và góc nhìn thực tiễn từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cán bộ, giảng viên, học viên và sinh viên về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học. Hai diễn giả đã trực tiếp trao đổi, phân tích nhiều tình huống cụ thể, giúp người tham dự hiểu rõ hơn cách khai thác AI một cách hiệu quả, đồng thời bảo đảm các nguyên tắc về đạo đức và liêm chính học thuật.

Đặc biệt, những chia sẻ của PGS.TS. Phan Thị Thanh Thảo, Hiệu trưởng nhà trường, nhận được nhiều sự quan tâm khi nhấn mạnh quan điểm của Trường Đại học Thành Đô về ứng dụng AI trong giáo dục. Theo đó, Nhà trường không cấm sử dụng AI mà khuyến khích người học, giảng viên và cán bộ chủ động khai thác AI như một công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng học tập, giảng dạy, nghiên cứu và làm việc. Tuy nhiên, việc sử dụng AI cần đúng mục đích, minh bạch và có trách nhiệm; đồng thời phải tuân thủ các quy định của Nhà trường, các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như các nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế về đạo đức AI, liêm chính học thuật và bảo vệ dữ liệu. Đây cũng là định hướng để Trường Đại học Thành Đô từng bước xây dựng văn hóa sử dụng AI thông minh – trách nhiệm – minh bạch – đạo đức – an toàn trong toàn trường.

Khuyến khích, đề cao tinh thần học tập, chia sẻ và phản biện học thuật, Ban Tổ chức đã dành tặng Voucher dự thi chứng chỉ Cambridge Linguaskill cho những đại biểu có câu hỏi và ý kiến trao đổi chất lượng. Đây là hoạt động kết nối giữa việc phát triển năng lực số với năng lực ngoại ngữ – hai năng lực cốt lõi trong bối cảnh hội nhập, đồng thời giới thiệu đến người học kỳ thi Cambridge Linguaskill mà Trường Đại học Thành Đô hiện là địa điểm tổ chức chính thức, tạo điều kiện để cán bộ, giảng viên và sinh viên tiếp cận chuẩn đánh giá năng lực tiếng Anh quốc tế ngay tại Nhà trường.

Hướng tới xây dựng môi trường đại học ứng dụng AI có trách nhiệm

Trường Đại học Thành Đô đang từng bước triển khai nhiều hoạt động cụ thể nhằm đưa trí tuệ nhân tạo trở thành một công cụ hỗ trợ hiệu quả trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu khoa học và quản trị đại học. Nhà trường thúc đẩy ứng dụng AI trong đổi mới phương pháp giảng dạy, thiết kế học liệu số, hỗ trợ nghiên cứu, tối ưu hóa hoạt động quản trị và nâng cao trải nghiệm người học; đồng thời chú trọng bồi dưỡng năng lực AI cho đội ngũ giảng viên, cán bộ và sinh viên để sử dụng công nghệ một cách hiệu quả, có kiểm chứng và phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực chuyên môn.

Song song với việc mở rộng ứng dụng AI, Trường Đại học Thành Đô cũng chủ động xây dựng các hành lang pháp lý và quy định nội bộ về sử dụng AI trong đào tạo và nghiên cứu; từng bước hoàn thiện các hướng dẫn về đạo đức AI, liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu, minh bạch trong sử dụng AI và trách nhiệm của người học, giảng viên trong quá trình tạo lập, sử dụng và công bố tri thức. Đây là nền tảng quan trọng nhằm hạn chế các rủi ro, phòng ngừa hành vi vi phạm học thuật, giảm thiểu những tác động tiêu cực của công nghệ, đồng thời bảo đảm các giá trị cốt lõi của giáo dục đại học là trung thực, khoa học, sáng tạo và lấy con người làm trung tâm.

Phát biểu tổng kết Seminar, PGS.TS. Phan Thị Thanh Thảo, Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ cần được đặt trên nền tảng của trách nhiệm và các chuẩn mực học thuật thông qua khái quát 5 quy luật và 10 khuyến nghị sử dụng AI có trách nhiệm tại Trường Đại học Thành Đô, định hướng xây dựng một văn hóa sử dụng AI thông minh – trách nhiệm – minh bạch – đạo đức – an toàn. Các nguyên tắc này không chỉ giúp giảng viên, cán bộ và người học khai thác hiệu quả sức mạnh của AI trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản trị, mà còn góp phần bảo đảm liêm chính học thuật, bảo vệ dữ liệu, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và giảm thiểu những rủi ro, tác động tiêu cực do công nghệ mang lại, hướng tới xây dựng môi trường đại học số lấy con người làm trung tâm và phát triển bền vững.

Thông qua chuỗi Seminar cùng những hoạt động triển khai đồng bộ, Trường Đại học Thành Đô từng bước hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI có trách nhiệm trong toàn trường, hướng tới xây dựng một môi trường đại học số hiện đại, nơi công nghệ trở thành động lực nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và quản trị, đồng thời góp phần đào tạo nguồn nhân lực có năng lực số, tư duy đổi mới sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội trong kỷ nguyên AI.