6 LÝ DO TẠI SAO KHOA HỌC MỞ CÓ THỂ LÀ TƯƠNG LAI CỦA DOANH NGHIỆP

Khi nhắc đến những đột phá khoa học lớn của thời đại như vắc-xin, bộ xử lý lượng tử hay trí tuệ nhân tạo, nhiều người thường chỉ nhìn thấy kết quả cuối cùng mà ít chú ý đến quá trình hợp tác rộng lớn phía sau. Trên thực tế, các thành tựu khoa học quan trọng thường được xây dựng dựa trên đóng góp của rất nhiều cá nhân, tổ chức và cộng đồng nghiên cứu khác nhau. Để đẩy nhanh tốc độ, nâng cao chất lượng và tăng tính ứng dụng của nghiên cứu, các “khối xây dựng” của tri thức cần được chia sẻ rộng rãi hơn. Đây chính là tinh thần cốt lõi của khoa học mở. Khoa học mở là nguyên tắc và thực hành nhằm làm cho sản phẩm và quy trình nghiên cứu trở nên dễ tiếp cận hơn với tất cả mọi người, đồng thời vẫn tôn trọng sự đa dạng văn hóa, bảo đảm an ninh, quyền riêng tư, khả năng tái lập nghiên cứu, hợp tác và công bằng. Trên thực tế, khoa học mở không chỉ là công bố báo cáo cuối cùng, mà còn là chia sẻ dữ liệu, mã nguồn, phương pháp, công cụ và kết quả trung gian càng sớm, càng phù hợp càng tốt.

Trong nhiều thập kỷ qua, khoa học mở đã mang lại những kết quả rõ rệt. Dự án Bản đồ hệ gen người là một ví dụ tiêu biểu. Việc sử dụng dữ liệu mở và phần mềm nguồn mở trong dự án này đã tạo ra những lợi ích lớn về khoa học, kinh tế và xã hội, đồng thời hỗ trợ sự phát triển của các công ty trong lĩnh vực dược phẩm, chẩn đoán, sinh học và nông nghiệp. Những tiến bộ từ dự án này cũng góp phần quan trọng vào phản ứng nhanh trước đại dịch COVID-19.

Một ví dụ khác là chính sách dữ liệu mở của Landsat do NASA và Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ triển khai từ năm 2008. Khi dữ liệu ảnh Trái Đất từ Landsat được chuyển từ mô hình trả phí sang truy cập miễn phí và mở, mức độ sử dụng đã tăng mạnh. Dữ liệu này hiện được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp, đánh giá rủi ro lũ lụt và cháy rừng, bảo hiểm tài sản, chuỗi cung ứng bền vững và nhiều lĩnh vực khác.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, cộng đồng phần mềm nguồn mở cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn thừa nhận rằng sự phát triển của AI hiện nay không thể tách rời khỏi đóng góp của cộng đồng nguồn mở. Điều này cho thấy ngay cả các công ty lớn cũng nhìn thấy giá trị của sự cởi mở, hợp tác và chia sẻ tri thức.

6 lý do doanh nghiệp nên đón nhận khoa học mở

Mặc dù khoa học mở thường được liên kết nhiều nhất với nghiên cứu khoa học do quỹ công tài trợ, các doanh nghiệp cũng có thể hưởng lợi từ khái niệm này. Dưới đây là sáu lý do tại sao các doanh nghiệp nên cân nhắc việc đón nhận khoa học mở:

1. Thứ nhất, khoa học mở giúp doanh nghiệp được ghi nhận. Khi các chính phủ, tổ chức quốc tế và cơ quan nghiên cứu ngày càng thúc đẩy khoa học mở, những doanh nghiệp tham gia vào hệ sinh thái này có thể nhận được sự công nhận tốt hơn từ cộng đồng khoa học, nhà hoạch định chính sách và xã hội. 
2. Thứ hai, khoa học mở giúp tạo ra giải pháp nhanh hơn và tốt hơn. Chia sẻ dữ liệu, phần mềm và kết quả nghiên cứu giúp giảm lặp lại không cần thiết, tăng khả năng tái sử dụng tri thức và thúc đẩy đổi mới. Doanh nghiệp áp dụng văn hóa mở, kể cả trong nội bộ, có thể rút ngắn quá trình phát triển sản phẩm, công nghệ và giải pháp mới.
3. Thứ ba, khoa học mở giúp doanh nghiệp tiếp cận trí tuệ tập thể. Khi hợp tác cởi mở hơn, doanh nghiệp có thể tận dụng chuyên môn và góc nhìn của nhiều chuyên gia bên ngoài tổ chức. Điều này giúp phát hiện hướng nghiên cứu mới, cải thiện ý tưởng hiện có và tạo ra các cách tiếp cận đa dạng hơn.
4. Thứ tư, khoa học mở giúp thu hút nhân tài. Nhiều nhà nghiên cứu và chuyên gia muốn làm việc trong những tổ chức có giá trị phù hợp với họ, đặc biệt là các tổ chức đề cao hợp tác, chia sẻ tri thức và đóng góp cho lợi ích chung. Vì vậy, doanh nghiệp thực hành khoa học mở có thể trở nên hấp dẫn hơn đối với nhân sự chất lượng cao.
5. Thứ năm, khoa học mở giúp doanh nghiệp tạo sự khác biệt. Một doanh nghiệp thực hành khoa học mở có thể nâng cao uy tín như một tổ chức có mục tiêu xã hội rõ ràng. Việc chia sẻ tri thức và đóng góp vào lợi ích chung có thể giúp doanh nghiệp xây dựng niềm tin với khách hàng, nhà đầu tư, cơ quan quản lý và các bên liên quan.
6. Thứ sáu, khoa học mở giúp mở rộng quan hệ đối tác. Khoa học mở tạo điều kiện để doanh nghiệp hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức phi lợi nhuận và các cộng đồng chuyên môn. Những quan hệ hợp tác này có thể kết nối nhiều nhóm chuyên gia, thúc đẩy ý tưởng mới và tạo ra giá trị đổi mới.

Nhìn chung, khoa học mở không chỉ là xu hướng của khu vực nghiên cứu công. Đối với doanh nghiệp, đây cũng có thể là một chiến lược giúp tăng tốc đổi mới, thu hút nhân tài, xây dựng uy tín, mở rộng hợp tác và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội bền vững