TỪ ĐAM MÊ NGHIÊN CỨU ĐẾN GIÁ TRỊ XÃ HỘI: CÂU CHUYỆN TỪ QUỸ HỌC BỔNG SAU TIẾN SĨ NGÔ XUÂN ĐỘ

Không dừng lại ở những công bố học thuật hay những con số thống kê khô khan, nghiên cứu khoa học – khi được nuôi dưỡng đúng cách – sẽ là cầu nối đưa tri thức đến gần hơn với cuộc sống. Từ Quỹ học bổng Sau Tiến sĩ Ngô Xuân Độ, những hành trình nghiên cứu đầy tâm huyết đang từng bước chuyển hóa thành các giá trị thiết thực, góp phần giải quyết những vấn đề của xã hội.

Trong đợt tài trợ đầu tiên năm 2026, 04 nhóm nghiên cứu với bốn hướng khai thác nghiên cứu và ứng dụng khác nhau, nhưng cùng chung một điểm gặp gỡ: khát vọng tạo ra tác động tích cực từ tri thức, đam mê và sự đầu tư nghiêm túc.

Quỹ Học bổng Sau Tiến sĩ Ngô Xuân Độ – điểm tựa vững chắc cho hành trình nghiên cứu dài hạn

Điểm chung của các đề tài không chỉ nằm ở tính ứng dụng thực tiễn, mà còn ở sự đồng hành từ Quỹ học bổng Sau Tiến sĩ Ngô Xuân Độ, Trường Đại học Thành Đô. Với vai trò là nguồn lực hỗ trợ quan trọng, học bổng không chỉ giúp các nhà khoa học có điều kiện tập trung triển khai nghiên cứu, mà còn mở ra cơ hội kết nối, hợp tác và phát triển theo chiều sâu trong môi trường học thuật chuyên nghiệp.

Trong các cuộc trao đổi với thành viên những nhóm nghiên cứu nhận tài trợ, các nhà khoa học đều nhấn mạnh ý nghĩa thiết thực và lâu dài mà Quỹ học bổng mang lại, không chỉ đối với từng đề tài cụ thể mà còn đối với sự phát triển của cộng đồng học thuật nói chung.

Trả lời câu hỏi về động lực theo đuổi nghiên cứu và vai trò “tiếp sức” của học bổng, TS. Trần Thiện Vũ, thành viên nhóm nghiên cứu, giảng viên Trường Đại học Công nghệ Việt Hàn, Đại học Đà Nẵng, chia sẻ: “Tôi là đồng nghiệp lâu năm với nhóm nghiên cứu của TS. Phạm Hùng Hiệp, nhà khoa học nhận học bổng đợt 1 lần này. Trong hơn 10 năm qua, chúng tôi đã cùng hợp tác, công bố nhiều công trình khoa học. Năm 2026, nhóm rất vinh dự khi trở thành một trong bốn nhóm nhận học bổng mang tên Nhà giáo Nhân dân Ngô Xuân Độ. Chúng tôi tin rằng, với sự hỗ trợ này, sẽ có thêm nguồn lực và động lực để tiếp tục hợp tác hiệu quả hơn, tạo ra những công trình khoa học có chất lượng cao hơn nữa.”

Không chỉ là sự hỗ trợ về nguồn lực, học bổng còn góp phần định hình rõ nét hơn định hướng phát triển nghiên cứu trong giai đoạn tiếp theo. Đại diện các nhóm nghiên cứu đều bày tỏ sự trân trọng đối với Nhà trường và Quỹ học bổng, đồng thời cam kết nỗ lực triển khai các đề tài một cách nghiêm túc, hiệu quả.

Nhóm nghiên cứu với đề tài “Ứng dụng neutron vũ trụ kết hợp học máy trong nông nghiệp thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu”, do TS. Hoàng Văn Hiệp, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đại diện, đã nhấn mạnh vai trò của học bổng như một động lực quan trọng để mở rộng quy mô nghiên cứu và tăng cường tính ứng dụng trong thực tiễn.

Xa hơn, những công trình này sẽ đóng góp vào “Tủ sách khoa học Ngô Xuân Độ”,  một không gian học thuật giàu giá trị, được kỳ vọng sẽ lan tỏa tri thức đến cộng đồng, phục vụ trực tiếp cho hoạt động đào tạo, giảng dạy và nghiên cứu trong và ngoài Trường.

Khi khoa học công nghệ phục vụ nông nghiệp bền vững

Gặp gỡ và trao đổi với nhóm nghiên cứu về ứng dụng neutron vũ trụ kết hợp học máy trong nông nghiệp thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu. Nhóm chia sẻ về ý nghĩa và định hướng nghiên cứu của nhóm.

Với TS. Hoàng Văn Hiệp – Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, nghiên cứu không chỉ là khám phá, mà còn là trách nhiệm trước những thách thức của biến đổi khí hậu. Lựa chọn hướng đi kết hợp giữa vật lý hiện đại và trí tuệ nhân tạo, đề tài ứng dụng neutron vũ trụ và học máy trong nông nghiệp thông minh mở ra khả năng theo dõi độ ẩm đất trên diện rộng, tối ưu hóa tưới tiêu và hỗ trợ dự báo môi trường.

Đây không chỉ là một hướng nghiên cứu tiên phong, mà còn là lời giải cho bài toán nông nghiệp bền vững – nơi mỗi quyết định canh tác đều có thể được hỗ trợ bởi dữ liệu và công nghệ.

Phát triển kinh tế gắn với gìn giữ bản sắc cộng đồng

Trả lời câu hỏi đi sâu về định hướng nghiên cứu, TS. Vũ Thị Thanh Minh – Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Khoa học và Phát triển, Trường Đại học Thành Đô – nhấn mạnh ý nghĩa và tính khái quát của đề tài trong bối cảnh phát triển bền vững hiện nay.

TS. Vũ Thị Thanh Minh chia sẻ: “Học bổng là nguồn hỗ trợ quan trọng, giúp nhóm nghiên cứu có điều kiện triển khai đề tài trong thực tiễn. Chúng tôi nhìn nhận đây không chỉ là một nghiên cứu mang giá trị học thuật, mà còn hướng tới khả năng ứng dụng cao, góp phần xây dựng những mô hình phát triển thiết thực và phù hợp cho đồng bào Khmer.”

TS. Vũ Thị Thanh Minh lựa chọn một hướng đi giàu tính nhân văn: phát triển kinh tế bền vững cho đồng bào dân tộc Khmer. Không chỉ tiếp cận từ góc độ kinh tế, nghiên cứu của cô đặt cộng đồng vào trung tâm, hướng tới sự hài hòa giữa phát triển sinh kế và bảo tồn giá trị văn hóa.

Từ những khảo sát thực địa đến các mô hình đề xuất, đề tài kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, đồng thời tạo ra những chính sách phù hợp với đặc thù của từng địa phương.

Chuẩn hóa tri thức – nền tảng cho đào tạo chất lượng cao

Trong lĩnh vực y dược, Nhóm nghiên cứu với đại diện là TS. Nguyễn Ngọc Linh – Viện Y-Dược, Trường Đại học Thành Đô, tập trung vào một nhiệm vụ có tính nền tảng nhưng mang ý nghĩa lâu dài: xây dựng và chuẩn hóa bộ giáo trình Hóa Dược. Trong bối cảnh tài liệu đào tạo còn thiếu tính hệ thống, dự án không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy, mà còn tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận kiến thức một cách bài bản, hiện đại và gắn với thực tiễn nghề nghiệp.

Chia sẻ về đề tài, TS. Nguyễn Ngọc Linh, đại diện nhóm nghiên cứu, cho biết: “Dự án ‘Chuẩn hóa tài liệu đào tạo qua bộ Giáo trình Hóa Dược’ do PGS.TS. Trần Đức Hậu cùng các giảng viên Viện Y – Dược, Trường Đại học Thành Đô triển khai, nhằm xây dựng nguồn học liệu chính thống, hiện đại cho sinh viên ngành Dược. Giáo trình giúp người học nắm vững mối liên hệ giữa cấu trúc hóa học và tác dụng dược lý, đồng thời hỗ trợ ứng dụng trong pha chế, bảo quản và kiểm nghiệm thuốc. Bên cạnh đó, dự án còn góp phần nâng cao năng lực giảng dạy, chuẩn hóa học liệu nội bộ và tạo nền tảng phát triển các tập tiếp theo cũng như hệ thống học liệu số trong bối cảnh chuyển đổi số giáo dục.”

Làm rõ hơn về những điểm mới của bộ giáo trình, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh định hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa nội dung, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của đào tạo ngành Dược trong bối cảnh hội nhập.

“Giáo trình Hóa Dược (Tập I) được xây dựng theo hướng chuẩn hóa và hiện đại hóa nội dung, với những điểm mới nổi bật như: cập nhật kiến thức theo chuẩn quốc tế, thống nhất thuật ngữ, và hệ thống hóa chặt chẽ mối liên hệ giữa cấu trúc – tác dụng – ứng dụng của thuốc. Giáo trình bám sát chương trình đào tạo hiện hành, đồng thời cập nhật các tiêu chuẩn kiểm nghiệm theo các dược điển uy tín trên thế giới và tại Việt Nam. Quá trình biên soạn và phản biện được thực hiện nghiêm túc bởi đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm, hướng tới không chỉ phục vụ giảng dạy – học tập mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và thúc đẩy hội nhập quốc tế trong lĩnh vực Dược học.”

Xây dựng nền tảng học thuật cho thế hệ nghiên cứu kế cận

Chia sẻ về đề tài “Xây dựng nền tảng học thuật thông qua chuỗi sách chuyên khảo về phương pháp nghiên cứu khoa học”, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết, trong khuôn khổ dự án này, nhóm đang tập trung hoàn thiện tủ sách “Từng bước” – hệ thống các đầu sách hướng dẫn kiến thức và kỹ năng về phương pháp nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học xã hội. Trước đó, nhóm đã xuất bản được 03 cuốn và kỳ vọng, với sự đồng hành của Quỹ học bổng Sau Tiến sĩ Ngô Xuân Độ, sẽ hoàn thiện thêm 03 đầu sách tiếp theo trong thời gian tới.

Bên cạnh hoạt động xuất bản sách, nhóm vẫn duy trì công bố quốc tế thông qua các nguồn hỗ trợ khác như các đề tài, dự án của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc từ các đơn vị chủ quản. Tuy nhiên, đối với học bổng Ngô Xuân Độ, nhóm xác định tập trung phát triển sách chuyên khảo và giáo trình – lĩnh vực cũng đang được Trường Đại học Thành Đô ưu tiên trong giai đoạn hiện nay. Đây là một mảng vẫn còn nhiều dư địa phát triển tại Việt Nam, đòi hỏi sự đầu tư bài bản và lâu dài.

Từ nền tảng đã xây dựng, tủ sách “Từng bước” được kỳ vọng sẽ sớm được hoàn thiện, qua đó phục vụ hiệu quả cho cộng đồng học thuật. Đối với nhóm nghiên cứu, giá trị của khoa học không chỉ nằm ở các kết quả đầu ra, mà còn ở chính phương pháp và cách thức tạo ra tri thức. Chính vì vậy, chuỗi sách được phát triển với mục tiêu nâng cao năng lực nghiên cứu cho sinh viên, giảng viên và các nhà khoa học trẻ.

Thông qua việc hệ thống hóa kiến thức, cung cấp hướng dẫn thực hành cùng các tình huống thực tế, dự án từng bước góp phần xây dựng một nền tảng học thuật vững chắc – nơi mỗi cá nhân có thể tiếp cận, rèn luyện và phát triển năng lực nghiên cứu một cách bền vững.

Khi đam mê trở thành động lực phụng sự cộng đồng

Từ những ý tưởng nghiên cứu ban đầu đến các ứng dụng trong thực tiễn, hành trình của các nhà khoa học là minh chứng rõ nét cho một điều: khi đam mê được đặt đúng hướng và nhận được sự hỗ trợ kịp thời, tri thức sẽ không dừng lại trong phòng thí nghiệm, mà có thể bước ra đời sống, tạo nên những giá trị thiết thực cho xã hội.

Chia sẻ về bối cảnh phát triển khoa học công nghệ hiện nay, TS. Trần Thiện Vũ – thành viên nhóm nghiên cứu, giảng viên Trường Đại học Công nghệ Việt Hàn, Đại học Đà Nẵng – cho biết: “Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã ngày càng quan tâm hơn đến sự phát triển của khoa học công nghệ và đội ngũ nhà khoa học; điều này thể hiện rõ qua các nghị quyết, chính sách và chương trình cụ thể. Hưởng ứng định hướng đó, các tổ chức giáo dục – trong đó có Trường Đại học Thành Đô – cũng đã triển khai nhiều chính sách thiết thực nhằm hỗ trợ các nhà khoa học, mà học bổng mang tên Nhà giáo Nhân dân Ngô Xuân Độ là một ví dụ tiêu biểu. Chúng tôi kỳ vọng các nhà khoa học trẻ sẽ tận dụng tốt những cơ hội này để phát triển chuyên môn, đạt được nhiều thành tựu và đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của đất nước.”

Trong dòng chảy đó, Quỹ học bổng Sau Tiến sĩ Ngô Xuân Độ không chỉ đóng vai trò là nguồn lực hỗ trợ cho các hoạt động nghiên cứu, mà còn là điểm khởi nguồn cho những hành trình phụng sự lâu dài. Ở đó, tri thức được nuôi dưỡng, lan tỏa và từng bước chuyển hóa thành những giá trị tích cực, bền vững cho cộng đồng và xã hội.